Skip to content

 

Voleybol Terimleri ile Voleybol Bilgini Artır!

Voleybol, modern çağın en popüler spor dalları arasında yer alıyor. Takım bazlı ya da ulusal turnuvalar, milyonlarca sporseveri ekranları başına kilitlerken çekişmeli müsabakaların heyecanı ise aradan yıllar geçse bile unutulmuyor. Peki voleybol ile ilgili terimler konusunda neler biliyorsun? Unutamadığın bir maçı ya da pozisyonu anlatırken doğru ifadeleri kullanabiliyor musun? İşte voleybol terimleri ve mevki isimlerine dair bilmen gereken her şey...

Voleybol Mevkileri

Voleybol, sahaya çıkan altı oyuncunun da farklı roller üstlendiği ve takım harmonisinin büyük önem kazandığı bir spor dalı olmasıyla dikkat çekiyor. Bu nedenle voleyboldaki mevki isimlerini ve görevlerini bilmek, karşılaşmalar esnasında olup bitenleri anlamayı bir hayli kolaylaştırıyor. Voleybol mevkilerinin profesyonel dünyada kullanılan isimleri ve federasyonlar tarafından belirlenen görevleri ise şöyle:

  • Smaçör: Karşılaşma esnasında filenin hemen gerisinde bekleyen ve arkadaşlarının kendisine yükselttiği topları sert smaç vuruşlarıyla karşı alana yollayan oyunculara smaçör ismi veriliyor. Smaçör oyuncular, hücum esnasında takımın sayı atmasından sorumluyken savunma esnasında da rakibe blok uygulamakla görevlendiriliyor.

  • Pasör: Topu hücum oyuncularına doğru yükselten, yani pas atmakla yükümlü olan oyunculara pasör ismi veriliyor. Pasör oyuncuların, pas şiddetini arkadaşlarının etkili vuruş yapabileceği şekilde ayarlayabilmeleri ve hızlı gelişen ataklarda yüksek isabet ortalaması tutturmaları gerekiyor.

  • Libero: Voleybol savunma alanında yer verdiği oyuncunun, hücuma katılmasına izin vermeyen nadir spor dalları arasında bulunuyor. Yalnızca savunma yapmakla görevli olan oyuncuya ise libero deniyor. Liberolar, oyun alanının geride kalan yarısında oynayabiliyor, ileri alana asla geçemiyor ve hücum aksiyonları içine giremiyor. Takım arkadaşlarından farklı renkte forma giyen libero mevkili oyuncular, rakip takımdan gelen etkili vuruşları top yere temas etmeden karşılamak ve topu hücum bölgesindeki arkadaşlarına aktarmakla sorumlu tutuluyor.

Voleybol Terimleri ve Anlamları

Kendine has kuralları ve gelenekleri olan voleybol, terim konusunda da diğer takım sporlarından farklılık gösteriyor. Yalnızca voleybolda kullanılan terimler, bu sporu daha iyi anlamak ve yakından takip etmek isteyen sporseverlerin mutlaka öğrenmesi gereken kavramlar arasında yer alıyor. İşte o çok önemli voleybol terimlerinin bazıları...

  • Smaç: Filenin hemen gerisinde bekleyen oyuncunun kendisine gelen topa tek elinin avuç içiyle gerçekleştirdiği sert vuruşlara smaç ismi veriliyor. Smaç vuruşları, topu doğrudan rakip alan zeminine vurmak ve takımına sayı kazandırmak amacıyla tercih ediliyor.

  • Manşet: Voleybol oyuncularının topa iki kollarını birleştirerek yaptıkları vuruşlara manşet ismi veriliyor. Manşet esnasında oyuncu topa kol içiyle ya da birleştirdiği baş parmaklarıyla müdahale ediyor. Manşet vuruşları, genellikle pasörler tarafından hücumcu oyunculara smaç vurma şansı tanımak için kullanılırken topa dokunma hakkı biten takımlar tarafından topu karşı alana atmak amacıyla da denenebiliyor.

  • Servis: Voleybol oyuncularının kendi alanlarının çizgi gerisinden tek vuruşla topu oyuna sokmalarına servis adı veriliyor. Set başlarında ya da iki taraftan biri sayı aldıktan sonra kullanılan servis vuruşlarında, topun doğrudan rakip alana gönderilmesi gerekiyor. 

  • Servis Hatası: Servis kullanan oyuncu, topu direkt rakip alana göndermek yerine kendi alanına düşürür, oyun alanının dışına atar ya da topun fileye takılmasına sebep olursa bu durum servis hatası olarak isimlendiriliyor. Servis hataları, rakip takım lehine sayı verilmesiyle sonuçlanıyor.

  • Blok: Oyuncularon rakip takımın hücumu esnasında file önünde sıçrayıp ellerini kaldırmalarına "blok" deniliyor. Kelime anlamı "engelleme" olan blok, isminden de anlaşılacağı üzere rakibin sayı almasını engellemek amacıyla kullanılıyor. 

  • Blok Out: Bir takım, rakip takımın atağını bloke eder ama top bloklayan oyuncudan dışarı giderse bu durum blok out olarak değerlendiriliyor. Blok out oluşması durumunda, topu bloklayan oyuncunun rakibi lehine bir sayı yazılıyor.

  • Set Sayısı: Voleybol karşılaşmalarının her setinde 25 sayıya rakibinden önce ulaşan takım, seti kazanmış sayılıyor. 24 sayıya ulaşan takımın servis kullanmasına ise "Set Sayısı" ismi veriliyor. Set sayısı rakip tarafından karşılanırsa iki takımdan birinin rakibine en az 2 farklı üstünlük kurması gerekiyor. Bu nedenle bir maç içinde çok sayıda set sayısı kullanılabiliyor.

  • Maç Sayısı: 2 seti kazanan ve 3. seti kazanmaya bir sayısı kalan takımın servis kullanmasına "Maç Sayısı" deniyor. Maç sayısını kazandırma ihtimali bulunan servis atışı da defalarca karşılanabileceği için, bu tabir de bir maç içinde defalarca dile getirilebiliyor.

  • Tie-Break: Voleybolda 3 seti rakibinden önce kazanan takım, maçı galip bitirmiş kabul ediliyor. Bazı çekişmeli maçlarda ise her iki takım da ikişer set kazanabiliyor. Bu durumlarda diğer setlerden farklı olarak 15 sayılık bir final seti oynanıyor. Maçın galibini belirleyen bu kısa sete "beraberlik bozan" anlamında "tie-break" adı veriliyor. Tie-break kavramı, Türkçede "taybrek" ismiyle de kullanılabiliyor.

Voleybolda İdari Terimler

  • Mola İstemek: Voleybolda her iki takımın antrenörü de her sette 2'şer kez oyunu durdurup oyuncularıyla iletişim kurabiliyor. Antrenörlerin hakeme talepte bulunarak oyunu durdurmalarına ise mola istemek adı veriliyor.

  • Teknik Mola: Her setin 8. ve 16. sayılarında oyun otomatik olarak duruyor ve oyuncular 30 saniye boyunca antrenörlerinin yanına gidebiliyor. Teknik mola ismi verilen bu ara, tie-break setlerinde uygulanmıyor.

  • Baş Hakem: Voleybol karşılaşmalarını filenin hemen yanındaki alandan takip eden ve yöneten hakemlere Baş Hakem ismi veriliyor. Baş hakeme çizgi ve masa hakemlerinden oluşan bir heyet yardımcı oluyor.

  • Çizgi Hakemi: Maç esnasında topların oyun alanını sınırlayan çizgilerin içine mi yoksa dışına mı düştüğünü takip ederek baş hakeme raporlayan kişiye çizgi hakemi ismi veriliyor. Çizgi hakeminin sunduğu veriler baş hakem için yalnızca tavsiye niteliğinde olduğu için, baş hakem, kendisine söylenenin aksi yönde karar verebiliyor.

  • Masa Hakemi: Masa başında oturan ve pozisyonları ekrandan takip eden hakeme masa hakemi ismi veriliyor. Masa hakemleri, antrenörlerin itiraz ettiği pozisyonları ekrandan tekrar izleyerek baş hakemin kararını değiştirebiliyor.