Skip to content

 

Başlangıcından Bugüne Hentbol Tarihi

Hentbol, topla oynanan en eğlenceli spor dallarından biridir. Hemen her ülkede profesyonel düzeyde hentbol ligleri bulunurken ulusal şampiyonların kozlarını paylaştığı uluslararası turnuvalar da milyonlarca sporseveri ekran başına toplar. Peki hentbol tarihçesi hakkında neler biliyorsun? İşte hentbol tarihi hakkında bilmen gereken her şey...

Hentbolun Tarihçesi

  • Hentbol, yani orjinal ismiyle "handball", esasında dünyanın en eski spor dalları arasındadır. Tarihin en eski uygarlıklarında bile hentbol benzeri oyunlar oynandığı bilinirken ünlü Antik Yunan filozofu Platon'un ve Antik Yunan dönemi ozanlarından Homeros'un eserlerinde, 12 renkli topla ve elle oynanan spor müsabakalardan bahsedilir.

  • Tarihi neredeyse insanlık kadar eski olan hentbol, bilindik formuna ise 1800'lü yıllarda Danimarka'da kavuşur.19. yüzyılın başlarında Danimarka'da günümüzdekine yakın kurallarla oynanan hentbol, ismini de yine bu dönemde alır. Dancada "el topu" anlamına gelen "haandboll" ismiyle anılan spor dalı, aynı yüzyılın ortalarında Avrupa'ya yayılmaya başlar.

  • 1848 yılından itibaren Avrupa'nın pek çok ülkesinde küçük topluluklar tarafından oynanan branş, 1896 yılında ilk yazılı kurallarına kavuşur. Hentbolun kurallarını belirli bir sistematiğe oturtan ve yazan ilk kişi, Danimarkalı spor insanı Holger Nielsen'dir. Nielsen'in 1896 yılında yazdığı hentbol kuralları, 1906 yılında yayımlanır.

  • Konrad Koch isminde bir Alman jimnastikçi, 1897 yılında hentbolla tanışır. Bu spor dalından çok etkilenen Koch, hentbolun ismini "raffbol" olarak değiştirerek ülkesinde yaygınlaştırır. Koch'un Alman Yüksek Beden Eğitimi Okulu'yla tanıştırdığı hentbol, o dönemki ismiyle raffbol, bu eğitim kurumunun büyük ilgisiyle karşılaşır. Okulda eğitimi verilen hentbol, Alman halkı arasında patlama yapar ve dönemin en popüler spor dalları arasında ilk sıralara yerleşir.

  • Hentbolun orijinal ismine yeniden kavuştuğu tarih, 1910'dur. Bu yıl İsveç'te "handball" ismiyle oynanmaya başlanan oyun, o tarihten bu yana tüm dünyada bu isimle bilinir. "Handball" ismini ilk kullanan kişi ise İsveçli spor insanı G. Wallström'dür.

  • 1925 senesinde Almanya ve Belçika arasında dünyanın ilk milletlerarası hentbol karşılaşması oynanır. Bu tarihten itibaren evrensel bir nitelik kazanan hentbol, sadece 1 yıl sonra da ilk federasyonuna kavuşur.

  • 1926 yılında kurulan Uluslararası Hentbol Federasyonu (IHF), spor dalının kurallarını ve oynama koşullarını sınırlandıran standartları net olarak belirler. Dünya üzerindeki tüm resmi hentbol karşılaşmaları, IHF'nin belirlediği standartlara göre oynanmaya başlar.

  • Hentbol, 1934 senesinde ilk kez kapalı spor salonuna taşınır. O yıla kadar tamamen açık alanlarda oynanan oyun, İsveç ve Danimarka'nın karşılaştığı ve Kopenhag'da gerçekleşen mücadelede ilk kez salonda oynanır ve bir salon sporu niteliği kazanır. 

  • 1936'da Berlin Yaz Olimpiyatları'nda ilk kez olimpik bir spor olarak seyirci karşısına çıkan hentbol, 1938 senesinde de ilk dünya kupası deneyimini yaşar.

  • Tarih boyunca bazen 4, bazen 5 yıl arayla düzenlenen hentbol dünya şampiyonası, varlığını günümüze kadar sürdürür. Günümüzde dünya hentbol şampiyonaları, 2 senede bir düzenlenir.

Hentbolun Türkiye Serüveni

Hentbol, Türkiye'de de profesyonel düzeyde oynanır. Türkiye Hentbol Federasyonu'nun idare ettiği profesyonel hentbolda, erkek ve kadın oyuncuların yer aldığı toplam 6 lig bulunur. Türkiye'de hentbolun tarihçesi kısaca şöyledir:

  • Türkiye'nin hentbolla tanışması, 1927 yılında gerçekleşir. Eğitimlerini Almanya'da gerçekleştiren Zeki Gökışık, Nafi Tağman ve Hüsamettin Güreli isimli üç beden eğitimi öğretmeni, Berlin'de tanıştıkları hentbolu askeri okullarda öğrencilere öğretmeye başlar. O yıllarda hentbol, askeri eğitimin bir parçası olarak görülür ve tamamen açık alanda oynanır.

  • Türkiye'de "el topu" ismiyle yaygınlaşan spor dalı, Gazi Eğitim Enstitüsü'nün de katkılarıyla yeni kurallara kavuşur. Türkiye'nin ilk yazılı hentbol kuralları ise 1934 yılında Türkiye İdman Cemiyeti tarafından yayımlanır.

  • Türkiye'nin halka açık ilk hentbol mücadelesi, 1938 senesinde oynanır.

  • Hentbol, Türkiye'de yaklaşık 40 yıl boyunca açık alan sporu olarak devam eder. 1975 yılında spor akademisyeni Yaşar Sevim, Avrupa'da yaptığı incelemeler sonucunda hentbolu salona taşımak için gerekli kuralları yayımlar. Bu tarihten sonra hentbol, Türkiye'de de bir salon sporu olarak oynanır ve gelişmeye başlar.

  • 1976 yılında Türkiye Hentbol Federasyonu kurulur. Federasyonun ilk başkanı da salon hentbolunun Türkiye'deki kurallarını yazan Yaşar Sevim olur. Federasyonun ardından profesyonel ligler oluşturulur ve hentbol Türkiye'de resmi bir statü kazanır.

Günümüz Hentbolu Hakkında Bilgiler

  • Hentbol, günümüzde dünyanın 175 ülkesinde profesyonel statüde oynanan, olimpiyatlarda kabul gören ve uluslararası turnuvalar sayesinde geniş kitleleri salonlara çeken bir spordur. 

  • Modern hentbol, 7 kişilik takımlar halinde oynanır. Ayrıca her takım as kadrosunda bir kaleci ve  yedek kulübesinde 5 yedek oyuncu bulundurmak zorundadır. Oyuncuların maça giriş ve çıkışları tamamen antrenörün kararına bağlı olup herhangi bir sınırlandırma yoktur.

  • Hentbol karşılaşmaları, 2 devreden oluşur. Devrelerin her biri erkeklerde 30'ar dakikadan, kadınlarda ise 20'şer dakikadan oluşur. İki devre arasında 10 dakikalık bir mola verilir.

  • Hentbol mücadelelerinin başında takımlar kale seçimi yapar. Devre arasından sonra ise kaleler değiştirilir ve bu sayede her iki takım da sahanın iki yarısında da oynamış olur.

  • Kaleciler, kendilerine izin verilen alan dahilinde topa ayakla ve dizle müdahalede bulunabilir. Diğer oyuncuların ise topa ayak, bacak ve dizle dokunmaları kesinlikle yasaktır. Kaleciler de ceza alanı dışındaki bölgelerde topa yalnızca elle dokunmak zorundadır.

  • Oyuncular, topu en fazla üç saniye boyunca ellerinde tutabilir ve top ellerindeyken yalnızca üç adım atabilirler. Üç saniye ya da üç adım hakkını dolduran oyuncu, topu hemen takım arkadaşına göndermek zorundadır, aksi durumda faul yapmış sayılır.

  • Faul yapan oyuncu, ceza alır ve iki dakika boyunca oyun dışı kalır. Takımlar, oyun dışı kalan oyuncularının yerine başka bir oyuncu sokamazlar. 2 dakikalık cezası sona eren oyuncu antrenörü, oyuncu değişikliği yapmazsa oyundaki yerine geri dönebilir.